#EVDEKAL

#EVDEKAL

Şiirde Konu ve Ana Duygu Konu Anlatımı

Şiirde konu ve ana duygu nedir? Konu ve ana duygu nasıl bulunur? Parçada anlam konusu dahilinde şiirde konu ve ana duygu konu anlatımı.

Şiirde Konu ve Ana Duygu Konu Anlatımı

Şiirde Konu ve Ana Duygu Konu Anlatımı

Şiirin düz yazıdan farklı bir tür olduğunu biliyoruz. Şiir; duygu, hayal ve düşünceleri aktarma amacıyla, ahenkli bir şekilde mısralar halinde yazılan bir türdür.

Şiirin temel ögesi duygudur. Şiirler bir duygu etrafında düşünceleri ve hayalleri aktarır. Şiiri yazan şairin amacı, düz yazılarda olduğu gibi okuyucuyu bilgilendirmek, mesaj vermek değildir. Şairin amacı duygularını aktarmaktır.

Bu nedenle şiirde ana fikir aranmaz. Şiirde konu ve ana duygu vardır.

NOT:
Buna rağmen, özellikle çocuklara yönelik, öğüt vermek, ders çıkarmak için yazılan şiirler de vardır. Bu tür şiirlerin amacı, verilecek mesajın şiir dili kullanılarak daha dikkat çekici hale getirilmesidir. Mesela şiir şeklinde yazılan fabllar bu tür şiirlere örnek verilebilir. Bu tür şiirlerde ana fikir çıkarılabilir. Bunlar dışında kalan şiirlerde ana duyguya yoğunlaşılır.

Alttaki butona tıklayarak ulaşabileceğiniz içerikte, metinde ya da paragrafta konu, ana fikir ve yardımcı fikirler konusunu işlemiştik. Aynı zamanda ana fikir ve ana duygunun farklı olduğunu belirtmiştik. Öncelikle bu konuyu incelerseniz, şiirde konu ve ana duygu konusunu daha iyi anlayacağınızı düşünüyorum.

Konu – Ana Fikir – Yardımcı Fikir Konu Anlatımı

Şiirlerle ilgili olarak karşınıza genelde “Bu şiirin konusu nedir?”, “Şiirde hakim olan duygu hangisidir?”,“Bu şiirin ana duygusu nedir?” gibi sorular gelmektedir. 

İçeriğin devamında bu tür soruları kolaylıkla çözebilmeniz için şiirde konu ve ana duyguyu ele alacağız.

Şiirde Konu

Her metin, düz yazı olsun şiir olsun, mutlaka bir konuyu ele alır. İletilmek istenen mesaj, paylaşılmak istenen duygu, ele alınan bir konu vasıtasıyla aktarılır. Şiirde konu, soyut kavramların somut olarak ele alınmasını sağlar.

Şiirde üzerinde durulan olay, durum veya kavrama konu denir. Şiirde duyguyu işlemek için söylenen her şey konuyu oluşturur.

› Şiirde Konu Nasıl Bulunur?

Şiirler genelde bölümler halinde yazılır. Bölümler de genel olarak dört dizeden oluşur. İki, üç, beş ve daha fazla dizeden de oluşabilir veya şiir hiç bölümlere ayrılmayabilir. Bu şairin üslubuna göre değişir.

Her bölümde şair farklı bir konuyu ele alarak duygularını aktarabilir. Veya şiirin tamamında aynı konu işlenebilir.

Şiirde konu bulunurken önce varsa bölümler tek tek değerlendirilir. Daha sonra şiirin tamamına bakılarak konu belirlenir.

Şiir okunduktan sonra şu soruları sormak şiirde konuyu bulmaya yardımcı olacaktır:

  • Şair bu bölümde neyden veya nelerden bahsediyor?
  • Şair bu şiirde ne anlatıyor?
  • Şairin şiirde duygularını aktarırken üzerinde durduğu şey nedir?

Örnek bir şiirde konuyu nasıl bulduğumuza bakalım.

Örnek Şiir
İçinde barınır her türlü hayvan, 
Nefes alıp veriyor onunla insan .
Bir yangın haberi duyduğum zaman,
Kaplar bütün dünyamı kapkara duman.

Ramazan DAĞLI

Şimdi soralım:

Şair bu dörtlükte neyden bahsediyor?
Cevap: Hayvanlardan, nefes almaktan, yangından, dumandan bahsediyor.

Şair bu şiirde ne anlatıyor?
Cevap: Bir yerde her türlü hayvanın barındığını, insanların o yer sayesinde nefes aldığını, orada yangın çıktığında üzüldüğünü anlatıyor.

O halde bu şiirin konusu “orman“dır.

Peki bu sonuca nasıl vardık?

Dikkat ederseniz şair neyden bahsettiğini direkt olarak söylememiş. Biraz düşünmemiz lazım: İçinde her türlü hayvanın barındığı, insanların nefes almasını sağlayan, içinde yangın çıkmasıyla insanı üzen yer neresidir? Ormandır değil mi?

Şair bize açıkça belirtmese de orman üzerinden ormana verdiği değeri, ormana duyduğu sevgiyi anlatıyor. Biz sorular sorarak, biraz da düşünerek konuyu kolaylıkla bulabiliyoruz.

› Şiirde Konu Bulunurken Dikkat Edilmesi Gerekenler

 Şiir genel olarak duyguları aktardığı için konu bulunurken şiirdeki somut kavramlara odaklanmamız konuyu bulmamıza yardımcı olur.

Şiirde konu direkt olarak açıkça belirtilmeyebilir. Yukarıda verdiğimiz örnekteki gibi şair şiirde orman kelimesini hiç geçirmemiş. Fakat biz biraz düşünerek, sorular sorarak şairin ormandan bahsettiğini bulduk. Bu nedenle konuyu bulurken şiiri iyi yorumlamamız gerekir.

Konuyu bulurken şiirin her bölümünü tek tek incelemeli, daha sonra şiirin tamamını değerlendirmemiz gerekir. Şiirin sadece bir bölümüne bakarak “Şiirin konusu budur.” demek yanlışa düşmemize neden olabilir.

Şiirde Ana Duygu

Şiirde hissettirilmek istenen, öne çıkarılan temel duyguya ana duygu denir. Ana duyguya şiirde tema da denilebilir.

Ana duygu, şairin şiirini yazarken içinde yaşadığı hislerin en fazla yoğunlaştığı duygudur. Anneye duyulan sevgi, büyüklere duyulan saygı, memleket hasreti, acıma, üzüntü, sevinç, vicdan azabı, pişmanlık, hayranlık, gurur gibi duygular şiirin ana duygusu olabilir.

› Şiirde Ana Duygu Nasıl Bulunur?

Şiirde ana duyguyu bulmak sizin şiiri doğru yorumlayıp yorumlayamadığınıza bağlıdır aslında. Şiirde ana duyguyu bulmanın en kolay yolu, şiirdeki duyguyu hissetmektir.

Yani şiiri okurken hangi duyguyu hissettiğinizi tespit edebiliyorsanız, şiirin ana duygusunu da bulabilirsiniz.

Şiiri okuduktan sonra;

  • Şiiri okuduktan sonra hangi duyguyu hissettim?
  • Şair bu şiiri hangi duygu hali içerisinde yazmış?
  • Şairin şiirinde hissettirmek istediği en temel duygu hangisidir?

sorularını sorarak şiirdeki ana duyguyu tespit edebiliriz.

Örnek bir şiirle şiirin ana duygusunu bulmaya çalışalım.

Örnek Şiir
Günaydın tavuklar, horozlar.
Artık memnunum yaşamaktan.
Sabah erkenden kalktığım zaman, 
Siz varsınız:
Gündüz işim var, arkadaşlarım.
Gece yıldızlar var.
Günaydın tavuklar, horozlar!

Necati CUMALI

Soralım:

Şiiri okuduktan sonra hangi duyguyu hissettim?
Cevap: Sevinç duygusunu hissettim.

Şair bu şiiri hangi duygu hali içerisinde yazmış?
Cevap: Şair mutludur, sevinçlidir.

Şairin şiirinde hissettirmek istediği en temel duygu hangisidir?
Cevap: Şair kendinde duyduğu sevinç ile bize de sevinç duygusunu hissettirmiştir. Temel duygu sevinçtir.

O halde;

Bu şiirin ana duygusu “Yaşama sevinci.“dir.

Peki niçin sadece “sevinç” değil de “yaşama sevinci”dir?

Çünkü şair genel olarak sevinçlidir. Fakat şiirin tamamına baktığımızda yaşama dair birçok şeyden bahsettiğini görüyoruz. Sevinç duygusunun birçok türü var. Karnının doymasından dolayı duyulan sevinç, sınavı kazanmaktan dolayı duyulan sevinç, uzun süredir görmediğimiz birini görünce duyduğumuz sevinç gibi…

Şair burada yaşamaktan dolayı, yaşama dair olan sevincini anlatıyor. Sadece “sevinç” dediğimiz zaman genellemiş oluruz. Biz şiirin ana duygusunu bulmak istediğimize göre, bu şiirin ana duygusu “yaşama sevinci, yaşama dair duyulan sevinç” gibi temel, esas tespitler yapmamız daha uygun olur.

› Şiirde Ana Duygu Bulunurken Dikkat Edilmesi Gerekenler

 Şiirde ana duygu bir kelime veya kelime grubu ile ifade edilir. Ana duygu için kullanılacak kelime veya kelime grubu bir duyguyu ifade etmelidir. “Memleket hasreti, sevgiliye duyulan özlem, bayrağa karşı duyulan hayranlık, Türk olmaktan duyulan gurur, pişmanlık, ataya saygı…” gibi ifadeler, ana duygu için uygun ifadelerdir.

Şiirde ana duygu bulunurken şiirin tamamına bakılır. Sadece bir dörtlüğe, en hoşa giden dizeye bakılarak ana duygu tespiti yapmak yanlış olur.

Ana duygu tespiti yaparken şiirde bir duyguyu yansıtan bir kelimenin sürekli tekrar etmesi, ana duyguyu bulmamıza yardımcı olabilir.

Genel olarak şiirlerde en çok kullanılan ana duygu ifadeleri şunlardır: Sevgi (anne sevgisi, vatan sevgisi vs.) aşk, sevinç, özlem, hasret, yalnızlık, hüzün, dostluk, gurbet, ölüm…

Konu Kavrama Çalışmaları

Şiirde konu nasıl bulunur, ana duygu nasıl bulunur sanıyorum anladık. Biraz alıştırma yapmak konuyu pekiştirmemize yardımcı olabilir.

Sorulara önce siz cevap verin. Sonra doğruluğunu kontrol edin.

Örnek Soru 1
Yiğitler dizildi Çanakkale’de,
Oyunlar bozuldu Çanakkale’de,
Bir destan yazıldı Çanakkale’de,
Kaderin kaydıyla bu vatan bizim.

Bestami YAZGAN

Yukarıdaki şiirin konusunu ve ana duygusunu yazınız.

Konusu:

Cevabı Görmek İçin Tıklayın
Çanakkale Savaşı

Ana Duygusu:

Cevabı Görmek İçin Tıklayın
Kahramanlık
Örnek Soru 2
Gökyüzünde turna gibi dönende
Baykuş gibi viran yurda konanda
Çok ağladım Mecnun gibi çöllerde
Ferhat gibi Şirin yardan ayrıldım.

Tufarganlı Abbas

Yukarıdaki dizelerde hangi duygu daha ağır basmaktadır?

A) Ayrılık
B)
Karamsarlık
C)
Kaygı
D)
Öfke

Cevabı Görmek İçin Tıklayın
A şıkkı
Örnek Soru 3
Hiç sevmez olur muyum kitaplarımı?
Hepsi güzel resimlerle süslüdür.
Biri hayvanları tanıtır,
Öbürü masallar anlatır bana.
Kimi ağlatır ,kimi güldürür.
Hepsi bir şeyler söyler insana.

Ş.Enis REGÜ

Yukarıdaki şiirin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Resimler
B) Hayvanlar
C) Masallar
D) Kitaplar

Cevabı Görmek İçin Tıklayın
D şıkkı
Örnek Soru 4
Seni gezdim karış karış.
Ak ceylan gördüm dağında.
Seyrettim deli gönlümü,
Kızıl, Yeşil ırmağında…

Bağlıyım candan sana ben,
İçimde bin renktesin sen.
Ciğerimi tazeleyen,
Bir hava var toprağında…

Vasfi M. Kocatürk

Yukarıdaki şiirin ana duygusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hayvan sevgisi
B) Yurt sevgisi
C) Vatan özlemi
D) Yaşama sevinci

Cevabı Görmek İçin Tıklayın
B şıkkı

*** Şiirde Konu ve Ana Duygu konu anlatımı hakkında söylemek istediklerinizi aşağıdaki yorum alanına yazabilirsiniz.

Yorum Yap