Okuma Serüvenim Nasıl Başladı?

8. sınıf Türkçe MEB Yayınları çalışma kitabı, sayfa 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, “Okuma Serüvenim Nasıl Başladı?”  metni etkinliklerinin cevap anahtarını aşağıda bulabilirsiniz.

1. ETKİNLİK

A.

B.

ateşli    Cümle: İki kankardeşi, ülkenin geleceği konusunda ateşli bir tartışmaya girmişlerdi.

replik    Cümle: Filmden o kadar etkilendim ki bütün replikleri adeta ezberimde.

aşinalık   Cümle: Bilgisayardaki işletim sistemine aşinalığım olmasaydı, bütün işler yarım kalacaktı.

sökmek   Cümle: İki gün çalıştıktan sonra makinanın nasıl işlediğini sökmüştüm.

serüven   Cümle: Kamptan dönünce içinde bolca ayı ve kurt geçen serüvenimizi herkese anlattı.

dizi   Cümle: Mustafa Necati Sepetçioğlu’nun “Türkiye” dizisindeki bütün kitapları sırasıyla okumanızı tavsiye ederim.

birikim   Cümle: Tüm ısrarlara rağmen tüm birikimlerini bankaya yatırmak yerine evde yatağının altında saklıyordu. 

sindirmek   Cümle: Babasından işittiği lafları sindiremeyince evi terketti.

roman   Cümle: Şiir kitaplarından ziyade roman okumayı daha çok severim.

serüven   Cümle: Başımdan geçenleri anlatırken herkesin dikkatini çektiğimin farkına varınca, kitap yazma serüvenim başlamış oldu.

2. ETKİNLİK

Olay: İki ikiz kardeşin, okumayı nasıl öğrendikleri, okumayı öğrendikten sonra hayatlarının hangi döneminde hangi kitapları okudukları ve okumaktan aldıkları hazzın anlatılması.

Ana Karakter: Yazar ve ikiz kardeşi

Yardımcı Karakterler: Yazarın komşusu Cici Teyze, yazarın annesi, babası, ablası, dayı, yazarın teyzesi, Hoca Hanım ve kardeşi

Yer: Maraş, Malatya, Tunceli

Zaman: Geçmiş zaman

3. ETKİNLİK

Okuma Serüvenim Nasıl Başladı Özeti:

Yazar ve ikiz kardeşi, ablaları ve komşuları “Cici Teyze” sayesinde alfabeye aşina oluyorlar ve okula başladıklarında okumayı çabucak öğreniyorlar. Okumayı öğrendikten sonra iki kardeş de heveslenip ellerine ne geçerse okumaya başlıyorlar. İkinci sınıfta babalarının gazetisini okuyorlar. Bir yakınları bu kardeşlere hikaye kitabı armağan ediyor. Yazarın ders kitabı dışında okuduğu ilk kitap bu oluyor.

Maraş’tan Malatya’ya taşındıktan sonra parayla kitap alıp okumaya başlıyorlar. Malatya’daki Yeni Cami’nin avlu duvarının üstünde sergi açan kitapçıdan Hazreti Ali dizisi ve Nasrettin Hoca kitaplarını alıp okuduktan sonra bütün halk hikayeleri dizilerini de hevesle okuyorlar.

5. sınıfa geçtiklerinde Türklük bilinciyle yüklü kahramanlık romanlarına merak sarıyorlar. Bunların yanında Feridun Fazıl Tülbentçi ve Nihal Atsız’ın eserlerini de okuyorlar. Ablalarına hediye edilen Çanlar Kimin İçin Çalıyor, Hıçkırık ve Türk Fıkraları kitaplarından Hemigway’ın kitabının filmi o yıl gösterime giriyor fakat yazar filmi izleyemiyor. Film hakkında yazılan yazıları okuyarak hevesini alıyor. Kardeşiyle kitabı okurken sıkılıyor ve Hıçkırık kitabına başlıyor. Bu kitaptan çok etkileniyor. O yıl daha bir çok kitap okuyor.

Yazar Maraş’a dönünce teyzesinin evinde Bir Ömür Böyle Geçti adlı şiir kitabını keşfediyor.

Orta üçüncü sınıfa kadar bir çok kitabı kiralayarak okuyorlar. Tunceli’ye taşınınca kitap bulamıyorlar. Komşularına gelen bir haftalık birikmiş gazeteleri okumaya başlıyorlar. Komşuları Hoca Hanım’ın kardeşi için gönderilen Ömer Seyfettin’in kitaplarını, Hoca Hanım’ın kardeşi okumak istemediği için yazar alıyor ve bu kitapları okurken çok zevk alıyor.

Yazarın babası emekliye ayrılınca Maraş’a geri dönüyorlar ve okumaya devam ediyorlar. Klasiklerle tanışıyorlar. Yazar bu bönemlerde okuma için yeterli birikime sahip olduğunu söylüyor.

4. ETKİNLİK

A.

1- Hangi metinde yazar, metnin şahıs kadrosunda yer almakta ve hikayeyi birinci kişi ağzından anlatmaktadır? Sebebiyle birlikte yazınız.

Cevap: 1. metinde hikaye birinci kişi ağzından anlatılmaktadır. yazar şahıs kadrosunda yer almaktadır ve yaşadığı olayları kendisi anlatmaktadır.

2- Hangi metni yazar, olayları gözlemleyerek üçüncü kişi ağzından anlatmaktadır? sebebiyle birlikte yazınız.

Cevap: 2. metinde hikaye üçüncü kişi ağzından anlatılmaktadır. Yazar hikayenin şahıs kadrosunda yoktur. Gözlemlediği olayları anlatmıştır.

3- Okuduğunuz “Okuma Serüvenim Nasıl Başladı” adlı metinde anlatımın kimin ağzından yapıldığını sebebiyle birlikte yazınız.

Cevap: Metinde anlatım birinci kişi ağzından yapılmıştır. Yazar kendisinin de dahil olduğu olayları yine kendisi anlatmaktadır.

B.

(Örnektir)

Günlerden Perşembeydi. Yola çıktıktan sonra yağmur yağmaya başlamıştı. Ben şemsiyemi almadığıma bin pişman, sırılsıklam olmuş bir vaziyette yolda yürürken yanıma bir araba yanaştı. Şoför camı indirerek bana seslendi:

-Evlat atla çabuk…

Adamı tanımıyordum. Ak saçlı, yüzü nurlu, takım elbise giymiş yaşlı bir amcaydı. O an çocukluğumdan kalan bir ses beynimde yankılandı; “Sakın oğlum, tanımadığın kişilerin arabasına binme…” Ama ben büyümüştüm. Kendimi koruyabilirdim. Yağmuru sevsem de ıslanmaktan nefret ederdim. Hem bu ıslak elbiselerle toplantıya katılamazdım ki. Ama nihayetinde ıslanacağım kadar ıslanmıştım. Ofise girmeden mağazadan elbise alıp üstümü değiştirebilirdim. Annemi dinlemeye karar verdim. Amcaya teşekkür edip yoluma devam ettim. 

Ofise gidip aldığım elbiseleri giydim ve toplantı salonuna geçtim. Herkes hazır bekliyordu. Hemen yerimi aldım ve gözüm masanın başında oturan kişiye takıldı. Evet, o kişi beni arabasına almaya çalışan yaşlı amcaydı ve ihalesini aldığımız şirketin sahibiydi.

5. ETKİNLİK

(Örnektir)

Yaz tatili yaklaşıyordu. Babam bir plan yapmıştı. Önce köye gidip babaannemi ziyaret edecektik. Orada bir hafta kalacaktık. Daha sonra Antalya’da bir otel tutup iki hafta güzel bir tatil yapacaktım. Dim çayında kahvaltı yapıp, Dim mağarasını gezecektik. Bol bol denize girip orada burada yemek yiyip tatilin tadını sonuna kadar çıkaracaktık. Sonra tekrar köye gidip kışlık salça, konserve gibi yiyeceklerimizi hazırlayıp eve dönecektik. Döndükten sonra babam beni Almanya’ya amcamın yanına gönderecekti. Tatilimin kalanını orda geçirecektim.

Bu plan karşısında çok heyecanlanmıştım. Kim bilir ne heyecanlı maceralar yaşayacaktık Antalya’da. Köyde dedemin atını alıp dağ bayır dolaşacaktım, hiç gitmediğim yerlere gidecektim, doğal güzellikleri keşfedecektim. Almanya’daki kuzenlerimle kaykay yarışlarına katılıp ne ödüller toplayacaktık. 

Ama babamın da benim de hayallerim suya düştü. Babamın şirketinde işler yoğun olduğu için izinler iptal edildi. Ben de bisikletle gezerken düşüp bacağımı kırmıştım. Babam işe ben de eve mahkum olmuştum. Çok üzülmüştüm. Beni heyecanlandıran her şey birden yok olmuştu. Televizyon izlemekle tatil geçmezdi ki. Sıkıntıdan patlayacaktım.

Babam bir gün eve elinde bir paketle geldi. Paketin içinde bir kitap vardı; “80 Günde Devri Alem”. Ben kitap okumayı pek sevmezdim. Kitap 2-3 gün masanın üzerinde öylece duruyordu. Sonra bir gün çok canım sıkılınca kitabı elime aldım ve okumaya başladım. Şöyle bir karıştırayım dediğim kitabı elimden bırakamıyordum. Kitap öylesine içine almıştı ki beni okumuyor adeta yaşıyordum. Oturduğum yerden dünyayı gezdim, maceradan maceraya atladım. Zevkten ölüyordum. Kitap bitince hemen yenisini sipariş ettim babama. Bacağım iyileştiği halde tatil boyunca hiçbir yere gitmedim, hep kitap okudum. Bacaklarımı kullanmadan dünyanın her yerine gittim. Gezmek için illaki yürümek gerekmiyormuş. Kitaplar kocaman bir dünya imiş.

6. ETKİNLİK

  • Geçen ders fiil köklerine -an, -dık, -arak, -ıp, -ma, -ış eklerini getirerek fiilimsiler yapmayı öğrendik.

Cevap: Fiil köklerine gelen ekleri göstermek için kullanılmıştır.

  • “Sol-, büyü-, bayatla-” fiilleri oluş fiillerine örnek olarak gösterilebilir.

Cevap: Fiil köklerini göstermek için kullanılmıştır.

  • Ural-Altay dil ailesi içinde olan Türkçe, sondan eklemeli bir dildir.

Cevap: Kelimeler arasında “-den…-a, ve, ile, ila, arasında” anlamlarını vermek için kullanılmıştır.

  • Yaptıklarına tepki olsun diye -hiç gereği yokken- her şeyi söyledim.

Cevap: Ara cümleyi ayırmak için kullanılmıştır.

7. ETKİNLİK

1- Küçük bir koruluk beş meşe ağacı, üç defne ağacı, birkaç kavak ağacı vadinin yamacında bulunuyordu.

2- AnkaraBursa arası hızlı tren seferleri önümüzdeki yıl yapılacak.

3- Türkçede “cı, lık, lı, sız” ekleriyle birçok kelime türetilebilir.

4- Kardeşim yıllardan  sonra sonunda evine baba ocağına dönmüştü.

5- Osman Çeviksoy’u yaşanan hayatın hikayecisini yeni tanıyorum.

6- Kelimeyi vurgulayarak “ilköğretim” diye hecelemişti.

7- Bana “yaz, gör, sor, kaz,” fiil köklerinden kelimeler türet.

8. ETKİNLİK

A.

1- “on – Hüseyin – dakikadır – koşuyor
Cümle: Hüseyin on dakikadır koşuyor.
“Hüseyin – koşan – takıldı – çocukların – peşine”
Cümle: Hüseyin koşan çocukların peşine takıldı.

2- “okula – Hüseyin – gidiyor – Koşarak
Cümle: Hüseyin okula koşarak gidiyor.
“Hüseyin – terden – oldu – sırılsıklam – koşarken
Cümle: Hüseyin koşarken terden sırılsıklam oldu.

3- “yoruldu – çok – Hüseyin – koşunca
Cümle: Hüseyin koşunca çok yoruldu.
“bu – Hüseyin – onlara – koşuşla – yetişemez.”
Cümle: Hüseyin bu koşuşla onlara yetişemez.

4- “Hüseyin’e – çok – iyi – koşmak – gelmedi”
Cümle: Hüseyin’e koşmak çok iyi gelmedi.
“adımlarla – Hüseyin – gitti – koşar – okula”
Cümle: Hüseyin okula koşar adımlarla gitti.

B.

  • Hangi cümlede “koş-” fiilinden türetilen kelime durum bildirmektedir?

Cevap: Hüseyin on dakikadır koşuyor.

  • “kış-” fiilinden türetilen kelimeler hangi cümlelere zaman anlamı kazadırmıştır?

Cevap: 
Hüseyin koşarken terden sırılsıklam oldu.
Hüseyin koşunca çok yoruldu.

  • “koş-” fiilinden türetilen hangi kelimeler sıfat göreviyle kullanılmıştır?

Cevap: 
Hüseyin koşan çocukların peşine takıldı.

  • Hangi cümlelerde “koş-” fiili isim görevinde kullanılmıştır?

Cevap:
Hüseyin bu koşuşla onlara yetişemez.
Hüseyin’e koşmak çok iyi gelmedi.

  • Hangi cümlelerde “koş-” fiili zaman ve kişi eki almıştır.

Cevap: 
Hüseyin on dakikadır koşuyor.
Hüseyin okula koşar adımlarla gitti.

9. ETKİNLİK

FİİLİMSİLER FİİLİMSİ TÜRLERİ
sokulduğu bir şehirde Sıfat Fiil
ayıramamamın darlığı İsim Fiil
yaşayan bir evde Sıfat Fiil
ödünç alarak Zarf Fiil
bozmamaya İsim Fiil
çalışarak Zarf Fiil
okumak İsim Fiil
açışılış İsim fiil
bitirip Zarf Fiil
geri vermek İsim Fiil
alınmış dergi koleksiyonları Sıfat Fiil
izlemek İsim Fiil
emek verilmiş bir madde Sıfat fiil
olarak Zarf Fiil
doğan  o basılı nesneye Sıfat Fiil
okuduğum zaman Zarf Fiil
çizdiğim Sıfat Fiil
koyduğum notlar Sıfat Fiil
olduktan sonra Zarf Fiil