Atatürk’ün Fikir Dünyası

6. sınıf Türkçe MEB Yayınları çalışma kitabı, sayfa 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, “Atatürk’ün Fikir Dünyası”  metni etkinliklerinin cevap anahtarını aşağıda bulabilirsiniz.

1. ETKİNLİK

A. 

– akıl yürütmek: Fikir yürütebilmek için, akıl yürütmek gerekir.
– kafa yormak: Dünyanın bugünkü medeniyet seviyesine ulaşması için birçok fikir adamının kafa yorduğu muhakkaktır.
– ders almak:  Kültür; okumak, anlamak, görebilmek, görebildiğinden anlam çıkarmak, ders çıkarmak, ders almak, zekâyı terbiye etmektir.
– (durumdan) ders çıkarmak: Kültür; okumak, anlamak, görebilmek, görebildiğinden anlam çıkarmak, ders çıkarmak, ders almak, zekâyı terbiye etmektir.
– harekete geçirmek (getirmek):  “Bütün ilerlemeler, insan fikrinin eseridir. Fikri harekete geçirmek birinci işimiz olmalıdır.”
– ortaya koymak:  “Dünyada her şey için, maddiyat için, maneviyat için, başarı için en hakiki yol gösterici ilimdir, fendir.” özdeyişi onun bu yönünü açıkça ortaya koymaktadır.

B. 

1- içinde bulunulan şartları değerlendirerek yanlış adım atmamak
Cevap: Ders almak
2- a) herhangi bir konuda fikir vermek b) tahminde bulunmak
Cevap: Akıl yürütmek
3- bir işin yapılmasına sebep olmak, kımıldatmak, canlandırmak
Cevap: Harekete geçirmek
4- bir iş, bir konu üzerinde çokça düşünmek
Cevap: Kafa yormak
5- a) herkesin görebileceği yere koymak b) yaratmak, yapmak c) açıklamak
Cevap:  Ortaya koymak
6- a) bir konu üzerinde yetkili bir kimseden bilgi edinmek b) mec. bir olaydan deneyim kazanmak, ibret almak.
Cevap: Ders almak

C. 

– akıl yürütmek: Duvarın nasıl örüleceği konusunda akıl yürütüyor.
– kafa yormak: Büyüyle, falla uğraşmak yerine, sınava nasıl hazırlanacağına kafa yormalısın.
– ders almak: Kazada kolu kırılınca, emniyet kemeri takma konusunda dersini aldığını düşünüyorum.
– ders çıkarmak: Başınıza gelen felaketlere üzülmek yerine, bunlardan ders çıkarın.
– harekete geçirmek: Takım antrönörünün, karşı takımın yorgunluğunu fırsat bilip takımı harekete geçirmesi lazım.
– ortaya koymak: Tiyatroyu sergilerken yaptığımız yanlışları ortaya koymamız lazım.

2. ETKİNLİK

A. 

– fikir adamı ⇔ düşünce insanı
– imkan ⇔ olanak
– temel ⇔ esas
– ülke ⇔ vatan, memleket
– önemli ⇔ mühim
– fikir ⇔ düşünce
– cümle ⇔ tümce
– tetkik ⇔ inceleme
– cemiyet ⇔ dernek
– inkılap ⇔ devrim
– idare etmek ⇔ yetinmek

B. 

3. ETKİNLİK

A.

– İnsanoğlu düşünür: İnsanoğlu denizleri geçer.
– İnsanoğlu düşünür: İnsanoğlu aya ayak basar.

B. 

İnsanoğlu tüm engelleri, tüm zorlukları aşabilir.

C.

– İnsanoğlu düşünür: Dağları deler.
– İnsanoğlu düşünür: Havada uçar.
– İnsanoğlu düşünür: Kanseri yener.

4. ETKİNLİK

Gelişme Bölümü: 
1- Dünyanın bugünkü medeniyet seviyesine ulaşmasında birçok fikir adamı kafa yormuştur.
2- Atatürk, büyük bir devlet adamı olduğundan fikirlerini uygulama imkanı bulmuştur.
3- atatürk düşünmeye önem veren bir liderdir.
4- Atatürk’ün fikir dünyasının gşekillenmesinde, kitap okumasının etkisi büyüktür.
5- Fikir ile kültür arasında sıkı bir ilişki vardır. Zekayı terbiye ederek kültürlü olunabilir.
Sonuç Bölümü: Atatürk büyük bir fikir adamıdır. İnkılaplarının başarısı, kültürümüzü iyi bilmesi, tarihi sevmesi, fikir üretkenliğinin bir sonucudur.

5. ETKİNLİK

Örnektir.
ATATÜRK’ÜN KİTAP VE OKUMA SEVGİSİ

Atatürk, kitap okumayı seven, bilgi dünyasını sürekli geliştiren bir liderdi. Onun okul çağlarından beri başlayan kitap okuma alışkanlığı, harp okulu yıllarında da devam etmiş, dönemin birçok yerli ve yabancı yazarlarının fikir ve düşüncelerinden istifade etmiştir.

Harp akademisinde, çocukluk yıllarında başlayan birikimlerini ve siyasal gözlemlerini arkadaşlarına da anlatabilmek için el yazısı bir gazete çıkarmaya karar vermiş, gazetenin yönetim kurulunda görev alarak, gazetenin çoğu yazılarını tek başına yazmıştır.

Atatürk, Milli Mücadele yıllarında bile kitap okumaktan vazgeçmemiş, elde edilen zaferin kalıcı olması ve her alanda güçlü bir ülke konumuna gelinebilmesi için eğitimin ne denli önemli olduğunu her fırsatta dile getirmiştir. Bu yüzden eğitim ve öğretim konusu ile yakından ilgilenmiş, cumhuriyet yıllarında başlatmış olduğu okuma yazma seferberliğine “Başöğretmen” sıfatıyla bizzat iştirak etmiştir.

1930 yılından sonra yeni alınan kitaplar sayesinde büyük bir kütüphaneye sahip olan Büyük Önder, kitaplarla dolu olan kütüphanesinde saatlerce çalışır, okumuş olduğu kitapların altını kırmızı ve mor renkli kalemlerle çizer, kenarlarını işaretler, notlar alırdı.

Atatürk, kitap okumayı sevdiği kadar araştırma yapmayı, düşünce üretmeyi, araştırdığı ve düşündüğü konuları tartışmaya açmayı çok sever, özellikle tarih konusu ile yakından ilgilenirdi. Bu yüzden kütüphanesinde bulunan kitapların çoğunluğunu tarih kitapları oluşturmuştur.
Alıntıdır. Kaynak

Atatürk’ün Okuma ve Kitap ile İlgili Sözleri
• Okullarda öğretim vazifesinin güvenilir ellere teslimini, memleket evladının, o vazifeyi kendine hem bir meslek, hem bir ideal sayacak üstün saygıdeğer öğretmenler tarafından yetiştirilmesini sağlamak için öğretmenlik, diğer serbest ve yüksek meslekler gibi, derece derece ilerlemeye ve her halde refah sağlamaya uygun bir meslek haline getirilmelidir. Dünyanın her tarafında öğretmenler, toplumun en fedakâr ve saygıdeğer unsurlarıdır. ( 1923 )
(Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt:I, 1945)
• Eğitim ve öğretimde uygulanacak olan metod, bilgiyi insan için fazla süs, bir hükmetme vasıtası veya medeni bir zevkten çok, maddi hayatta başarılı olmayı sağlayan pratik ve kullanılması mümkün bir vasıta haline getirmektir. Milli Eğitim Bakanlığımız bu esasa önem vermektedir. ( 1923 )
(Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt:I, 1945)
• Milli Eğitim’in gayesi yalnız hükümete memur yetiştirmek değil, daha çok memlekete ahlâklı, karakterli, cumhuriyetçi, inkılâpçı, olumlu, atılgan, başladığı işleri başarabilecek kabiliyette, dürüst, düşünceli, iradeli, hayatta rastlayacağı engelleri aşmaya kudretli, karakter sahibi genç yetiştirmektir. Bunun için de öğretim programları ve sistemleri ona göre düzenlenmelidir. ( 1923 )
(Kılıç Ali, Atatürk’ün Hususiyetleri, 1955)
• Okul genç beyinlere; insanlığa hürmeti, millet ve memlekete sevgiyi, şerefi, bağımsızlığı öğretir… Bağımsızlık tehlikeye düştüğü zaman onu kurtarmak için takip edilmesi en uygun olan en güvenli yolu belletir… Memleket ve milleti kurtarmaya çalışanların aynı zamanda mesleklerinde birer namuslu uzman ve birer bilgin olmaları lazımdır. Bunu sağlayan okuldur. Ancak bu şekilde her türlü teşebbüsün mantıklı sonuçlara ulaşması mümkün olur. ( 1923 )
(Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Cilt:II, 1952)

6. ETKİNLİK

A.

Türkiye Dünya Basketbol Şampiyonası’nda 2’nci oldu.
Sınıfımıza bugün gelen çocuk 5’inci sırada oturuyor.
Pazarda gördüğüm adam 130 kg’dan az değildi.
İlçemize 5000 m2 lik bir oyun alanı yaptılar.
Gecemize TRT’den birçok ünlü sanatçı geldi.
Bayram için 100 TL’lik alışveriş yaptık.
UNICEF’in Türkiye temsilcisi okulumuzda bir konuşma yaptı.

B.

Sayılara ve kısaltmalara getirilen ekler, sayı ve kısaltmaların okunuşlarına göre yazılır. Mesela TRT, “terete” olarak okunur. Bu kısaltmanın açılımı “Türkiye Radyo Televizyonu”dur. Eğer açılımına göre ek alsaydı, ek “TRT’undan” olarak yazılacaktı. Fakat ek, okunuşuna göre yazılacağı için “TRT’den” olarak yazılmıştır.

7. ETKİNLİK

– Babamın pazardan aldığı portakal 4 kg‘dan fazla idi.
– Yeni taşındığımız daire 130 m²‘lik bir alana sahipti.
– THY‘nin Ankara-İstanbul 14.00 uçağı iptal edildi.
– Babam arabanın tamiri için 1000 TL‘yi gözden çıkarmıştı.
– TÜBİTAK‘ın bilim projelerine para desteği verdiğini herkes biliyor.
– Türkiye, Avrupa Basketbol Şampiyonasında 1‘inci oldu.
– Ünlü atlet yarışmayı 6‘ncı sırada bitirince çok üzüldü.

8. ETKİNLİK

– Şikayetini dile getirmek için 10 gündür TBMM’ye ulaşmak için yürüyor.
– Çok çalışmama rağmen sınavda 5’inci olmuşum.
– Abime TSK’dan askerlik celbi gelmiş.
– Ahmet Bey, öğretmenlikte 15’inci senesini bugün doldurdu.
– Emekli aylığını bağlatmak için SGK’ya başvurmalısın.
– Selim, 19’uncu yaş günü için parti verecekmiş.
– Abime yazdığım mektubu postalamak için bugün PTT’ye gittim.

9. ETKİNLİK

A.

başlık, gözlük, gözlem, çi, sevgi, yazlık, çizelge, kazı, gezgin, bilgi, anımsa, satıcı, satış, şişkin, kıraç, yatak, sözlük, yönel, keser, taşlı, kırıcı

B.

baş: Baş, bir organ ismidir. Başlık başa takılan bir nesnenin ismidir.
göz: Göz, bir organ ismidir. Gözlük, göze takılan bir eşyanın ismidir.
işçi: İş, bir etkinliğin ismidir. İşçi, o etkinliği yapan kişiye verilen bir isimdir.
sev: Sev- iş,oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Sevgi, bir duygunun ismidir.
yazlık: Yaz, bir mevsim ismidir. Yazlık, yaz mevsiminde kullanılan eve verilen addır.
çiz: çiz- iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Çizelge, çizgilerle bölümlere ayrılmış kâğıda verilen isimdir.
kaz: kaz- iş,oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Kazı, bir yeri kazma işine verilen isimdir.
gez: gez- iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Gezgin, gezmek, tanımak, görmek, dinlenmek amacıyla geziye çıkan kişiye verilen addır.
bil: bil-  iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Bilgi, insan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütününe verilen bir isimdir.
an: İçinde bulunulan zamana verilen isimdir. Anımsa, hatırlama manasına gelen bir isimdir.
sat: sat-  iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Satıcı, satma işini yapan kişiye verilen isimdir.
şiş: şiş-  iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Şişkin, bir şekle verilen isimdir.
kır: Kır, beyazla az miktarda siyah karışmasından oluşan renge verilen addır. Kıraç,verimsiz veya susuz topraklara verilen bir isimdir.
yat: yat- iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Yatak, yatma işinin yapıldığı eşyaya verilen bir isimdir.
söz: Söz, Bir veya birkaç heceden oluşan ve anlamı olan ses birliğine verilen addır. Sözlük, Bir dilin bütün veya belli bir çağda kullanılmış kelime ve deyimlerini alfabe sırasına göre alarak tanımlarını yapan, açıklayan, başka dillerdeki karşılıklarını veren esere verilen addır.
yön: Yön, belli bir noktaya göre olan yer manasına gelir. yönel- iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir.
kes: kes- iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Keser, kesme işinde kullanılan bir alet ismidir.
taş: Taş sert ve katı bir maddedir. Taşlı, bu maddelerin bol olduğu yer manasındadır.
kır: kır-  iş oluş ya da hareket ismidir, yani fiildir. Kırıcı, kırma işini yapan kişiye verilen isimdir.

10. ETKİNLİK

11. ETKİNLİK

Fiilden Türetilen İsimler: öğrenci, okul, öğretmen, yürüyüş
İsimden Türetilen İsimler: sevinç, mahalle, şenlikli
İsimden Türetilen Fiiller: zorlan-,
Fiilden Türetilen Fiiller: okut-, toplan-